...

De Veluwe is één van de meest populaire natuurgebieden van Nederland. In dit artikel vind je een uitgebreid overzicht van de Veluwe vol met informatie over de landschappen, de verschillende (grote) subgebieden, parkeerplaatsen en wandelroutes. En natuurlijk mijn ervaringen in de verschillende gebieden.

Je kunt er urenlang wandelen, fietsen en speuren naar wild. Het is ontzettend groot en er is altijd wel iets nieuws te ontdekken. Dus pak je wandelschoenen en rugzak en ga op avontuur!

Mijn Veluwe

In mijn Toyota rij ik over de A12, op weg naar mijn all-time, absolute favoriete plek van Nederland. Ik heb een gevoel van spanning in mijn lichaam. Wat ga ik zien? Welke dieren ga ik tegenkomen? Ik ben blij. Ik ben op weg naar de Veluwe. 

Het is een plek waar ik al kwam toen ik net kon lopen. Ik heb de liefde dan ook niet van een vreemde. Mijn ouders, en dan vooral mijn vader, hielden van deze plek. We maakten er fietstochten op de witte fietsen van de Hoge Veluwe en lange wandelingen. Uren dwaalden we over onder andere de Veluwezoom en de Posbank.

My happy place

De Veluwe is voor mij dan ook speciaal. Meerdere keren per jaar rij ik vanuit de Randstad die kant op voor mooie wandelingen. Ik voel mij er thuis. Het speuren naar sporen, spotten van wild, de geur van het bos en uitgestrektheid van de hei. Het is moeilijk te omschrijven, maar het is mijn gevoel van geluk.

De Veluwe

De Veluwe: wat is het?

De Veluwe ligt in de provincie Gelderland en is maar liefst 91.000 hectare groot. Het is daarmee het grootste aaneengesloten natuurgebied van Nederland, bijna middenin het land. Daarnaast is het ook nog Europa’s mooist bewaarde stuwwallenlandschap. 

De stuwwallen, kort gezegd de heuvels van de Veluwe,  zijn ontstaan in de voorlaatste ijstijd, het Saaalien. Zo’n 160 duizend jaar geleden kroop landijs vanuit het noorden van de wereld naar beneden en helemaal tot aan Nederland. Het ijs schoof letterlijk de aarde omhoog en zo ontstonden de heuvels van onder andere de Veluwe. Het centrum van de Veluwe ligt dus hoger dan de randen. Dit is echt een hele Jip en Janneke manier van het omschrijven. Mocht je er meer over willen lezen, dan zijn er verschillende website waar je het kunt teruglezen, zoals op Mijngelderland.nl.

De naam Veluwe komt overigens vanuit het Germaanse falwa of het oud Hollandse Vale Ouwe. Beide termen omschrijven een vale, slechte grond. De naam duidt hiermee duidelijk op de droge en schrale grond van de Veluwe. In tegenstelling tot de Betuwe ten zuiden van de Veluwe, waar de grond heel vruchtbaar is. Wie op de Veluwe woont, moet dan ook rekening houden met droogte en voedselschaarste. 

Landschappen

Binnen de veluwe hebben we te maken met verschillende soorten landschappen. Je wandelt er vanuit bossen naar uitgestrekte heidevelden en vanaf vlakten met stuifzand naar graslanden met vennen. Voor iedereen is er dus iets. Niet alleen voor jou als wandelaar, maar zeker voor de inwoners van de Veluwe. Maar voordat ik iets meer vertel over die inwoners, eerst iets meer over de landschappen en bekende plekken. 

Ruwweg zijn de landschappen te bespreken van buiten naar binnen. Vanaf de rand naar de kern. Dus als je de Veluwe met een mes doormidden zou snijden dan heb je van de randen tot het centrum een verloop in landschappen.

Rivierengebied en Veluweflank

In het zuiden en oosten van de Veluwe hebben we aan de rand te maken met rivierengebied. Hier wandel je dan ook door het typische Hollandse plaatje heen: nattige uiterwaarden, akkers, klaprozen, weilanden met koeien en een Hollandse wolkenluchten. Het gaat hier overigens om de IJssel en de Nederrijn. 

Tussen de buitenranden en de stuwwallen, die ik hierna bespreek, ligt de veluweflank. Het gaat hier om allerlei natuur die tegen natte voeten kan. Daarbij kun je denken aan weilanden en akkers, landgoederen, blauwgraslanden, beekjes en wat kleine bossen.

Topgebieden van het rivierengebied en de Veluweflank: Uiterwaarden Brummen, Uiterwaarden Renkum en Wageningen, Tondense Heide, Wisselse Veen, Leusveld en Oldenaller.

Stuwwal

De veluwe bestaat deels dus uit stuwwallen, heuvels ontstaan in de IJstijd. Die stuwwallen is dus wat het heuvellandschap veroorzaakt. Hier liggen vooral oude sprengen en beken, landgoederen en oude parkbossen, die voorheen bij landgoederen hoorden. Maar ook uitgestrekte bossen van beuken, eiken en berken, kleine heidevelden en watertjes. 

De Posbank is één van de bekendste heidevelden van de Veluwe. Het is een groot, heuvelachtig heideveld in het NP Veluwezoom. Maar wast veel mensen niet weten, is dat de Posbank eigenlijk niet de Posbank is…

De echte posbank

Huh? Nou wanneer we het hebben over het heideveld de Posbank, dan hebben we het eigenlijk over het Herikhuizerveld. De Posbank zelf is de stenen bank die naast het heideveld staat en vernoemd is naar de tweede voorzitter van de ANWB, dhr Pos. 

Topgebieden op de stuwwallen: Kroondomein Het Loo, Speulder- en Sprielderbos. Nationaal Park Veluwezoom en landgoederen als Oud Warnsborn, Middachten, Huis Zuypendaal, kasteel Doorwerth en Villa Sanoer.

Centrale veluwe

In het centrum van de Veluwe is niet alleen heide te vinden, maar ook veel zandvlakten en stuivend zand. denk bijvoorbeeld aan het Kootwijkerzand. Je voeten kunnen zo ver wegzakken in het zand, dat je het gevoel hebt, dat je op het strand loopt. 

De heide en het zand zijn ontstaan door het eeuwenlang laten grazen van schapen in dit landschap. Er komen niet heel erg veel verschillende soorten planten voor. Nu kan ik mij dat wel voorstellen want in dit gedeelte kan de temperatuur binnen 24 uur soms wel 40 graden verschil hebben. Op een lekkere zomerdag is het soms wel 50 graden op de zandvlakten om dan ‘s nachts te zakken tot een graad of 10. 

Op het stuifzand zijn in de loop der jaren dennenbossen gepland om het zand een beetje vast te houden. Zo is bijvoorbeeld Boswachterij Kootwijk ontstaan. De bomen hielden de zandgronden in toom en waren gelijk ook voor de houtkap. 

Topgebieden van de centrale veluwe: Planken Wambuis, Kootwijkerzand, Nationaal Park De Hoge Veluwe, Hulshorsterzand en Elspeeters Struiken.

Big Five op de Veluwe

Het zit er vol mee op de Veluwe, dieren. In alle vormen en maten. Groot wild, bijzondere insecten, vogels en reptielen. De dieren leven er in alle vrijheid en er zal dan ook geen wandeling voorbij gaan zonder het zien van mooie dieren. 

Het mooiste om tegen te komen is misschien wel de Big Five van de Veluwe: edelhert, wild zwijn, ree, vos en Schotse Hooglander. En sinds kort moeten we het misschien wel hebben over de Big Six, want laten we vooral de wolf niet vergeten die terug is. Welke ben jij al eens tegengekomen?

Wild spotten

De vraag die misschien wel het meest gesteld is is Waar kan ik wild spotten? Een vraag die niet makkelijk te beantwoorden is, want in elk deel van de Veluwe leeft wild, het is alleen de vraag wanneer ze zich laten zien. Ik heb momenten dat ik naar een bepaald gebied ga en helemaal niets tegenkom en een andere keer onder dezelfde omstandigheden qua tijd, zie ik super veel. 

Belangrijkste wanneer je wild zou willen tegenkomen:

  • Ga of vroeg in de ochtend of tegen de schemering
  • Wees stil. De dieren horen jou veel eerder dan dat jij ze kunt zien
  • Draag geen geurtjes of haarlak; Ze ruiken je nog eerder dan dat ze je horen
  • Blijf op de paden; jaag dieren niet op door van de toegestane wegen af te wijken
Handout wilde dieren

Wanneer je mijn handout download, krijg je ook regelmatig gratis tips en inspiratie voor jouw wandelavonturen. Je gegevens zijn veilig bij mij. Voor meer info bekijk de privacyverklaring.

Kastelen op de Veluwe

De Veluwe bestaan niet alleen maar uit uitgestrekte heidevelden, oneindige bossen en wild dieren. Er ligt ook een ongelooflijke rijke geschiedenis van landgoederen en kastelen. Al vanaf de Middeleeuwen kwamen er op deze plek versterkte burchten voor. In eerste instantie als verdedigingswerken, maar later ook voor bewoning. 

In de 18e eeuw kwamen de eerste buitenplaatsen op de mooiste locaties in de regio. In wat we nu kennen als Nationaal Park Veluwezoom, in het zuiden van de Veluwe, ontstonden honderden mooie landhuizen. Dit gebied wordt ook wel Gelders Arcadië genoemd. Lees meer over locaties als Kasteel Cannenburgh, Paleis Het Loo, Huis Zypendaal, Landgoed Schovenhorst, Park en Kasteel Rosendael en Landgoed Middachten in een uitgebreid artikel.

wandelen in Paleispark het Loo

Gebieden & wandelroutes

De Veluwe is eigenlijk een soort van containerbegrip. Die 91.000 hectare is namelijk onderverdeeld in verschillende gebieden. De één groter dan de andere. Zoals je hierboven al hebt kunnen lezen zijn er verschillende gebieden en hebben die allemaal hun eigen sfeer, landschap en inwoners. 

Aan de hand van de verschillende gebieden sta ik stil bij de highlights van het gebied, verschillende sagen en legenden, wandelroutes, parkeer- en horecagelegenheden, de beheerder en natuurlijk mijn ervaringen!

Boswachterij Kootwijk & Kootwijkerzand

Het Kootwijkerzand ligt ongeveer in het midden van de Veluwe en is in beheer van Staatsbosbeheer. Er is afwisseling tussen heidevelden, grote zandvlakten, grasvlakten en dennenbossen. Het Kootwijkerzand is de grootste actieve zandverstuiving van West-Europa met een oppervlakte van 700 hectare.

Natuurlijk is dit gebied ook bekend van Radio Kootwijk, het monumentale zendstation. In de jaren ‘20 van de twintigste eeuw werd dit indrukwekkende gebouw gebouwd. De functie was toen om rediotelegrafisch contact te leggen met Nederlands-Indië. In de jaren ‘70 kwamen satellieten in gebruik en was het zendstation niet meer nodig voor de lange golf. Tussen 1974 en 1998 is het zendstation nog ingezet voor lucht- en scheepvaartverkeer. In 2009 is het overgedragen aan Staatsbosbeheer.

Het gebouw is een ongelooflijk imposant en indrukwekkend gebouw. Als kind kwam ik nog wel eens met mijn ouders op het Kootwijkerzand en ik moet toegeven dat ik een beetje bang was van het gebouw. Zo groots en bijna dreigend, zoals het daar staat op de vlakten. Het wordt in de volksmond nog wel eens ‘De Kathedraal’ genoemd en ik kan mij daar best iets bij voorstellen.

Mijn wandelavonturen

Mijn wandelavontuur door Boswachterij Kootwijk, startte vanuit Hoog Buurlo. Vanaf de parkeerplaats kwam ik al snel bij het gehucht Hoog Buurlo uit en wandel van daaruit het bos in. Het is een afwisselend gebied met naaldbossen, loofbossen en uiteindelijk ook de heide. Een gebied waar ik tot rust kwam in de vroege ochtend. En ondanks dat ik geen zwijnen heb gespot, weet ik zeker dat zij mij wel hebben gezien.

Praktische informatie

Beheerder: Staatsbosbeheer
Highlights: Radio Kootwijk, Schaapskooi Hoog-Buurlo, gehucht Hoog-Buurlo

Parkeren:

  • Radio Kootwijk (betaald), Kootwijk
  • Parkeerplaats Hoog-Buurlo, Hoog-Buurlo
  • Parkeerplaats ter hoogte van Amersfoortseweg 313
  • Parkeerplaats Grevenhout, Uddel
  • Parkeerplaats ter hoogte van Nieuw Milligenseweg 53
  • Parkeerplaats ter hoogte van Heetweg 16
  • Parkeerplaats Houtvester

Wandelroute Wandeldingen

De Veluwe

Boswachterij Nunspeet

Boswachterij Nunspeet ligt in het noorden van de Veluwe. Het is een gebied van glooiende paden, open heide en koele bossen, maar ook grillige eiken, natte heidevelden en velden paarsrode zonnedauw. 

Onderdeel van Boswachterij Nunspeet in het Zandenbos, met de Zandenplas. In het zandenbos vind je Loof- en naaldbossen, kleine zandvlakten en heide. Maar ook verschillende vennen en het Ronde Huis. 

Het Ronde Huis

Het Ronde Huis zelf bestaat niet meer. Het stond op Landgoed Groeneveld, Het was een echt rond huis dat werd gebouwd in 1906. Waarom het huis rond is gebouwd is niet duidelijk. De verhalen gaan dat er onenigheid zou zijn geweest over waar de gevel moest komen. Maar een ander verhaal zegt weer dat de arbeiders in een ronde stonden en dat daardoor het idee is ontstaan voor een rond gebouw. Een derde verhaal gaat er vanuit dat de eigenaar van alle kanten de zon wilde zien. Wat waarschijnlijk de waarheid is, is dat de eigenaar in Spanje een rond huis heeft gezien en dit ook wilde op de Veluwe. 

Praktische informatie

Beheerder: Staatsbosbeheer
Bezoekerscentrum: Plesmanlaan 2, 8072 PT Nunspeet
Highlights: Ronde Huis fundamenten

De Veluwe

Deelerwoud

Het Deelerwoud is een compact gebied van 2.380 hectare, tussen Nationaal Park De Hoge Veluwe (links) en Nationaal Park Veluwezoom (rechts). Via het ecoduct Terlet over de A50 kan het wild bewegen tussen de Veluwezoom en het Deelerwoud.

Wat het Deelerwoud zo’n fijne plek maakt is dat het hier een stuk rustiger is dan in de Nationaal Parken. Je kunt hier genieten van je wandeling zonder grote hoeveelheden toeristen en dagjesmensen. Het is geen welbekend gebied en ik hoop niet dat dit artikel hier verandering in gaat brengen haha.

In dit gebied kun je, wanneer je geluk hebt, zwijnen, reeën, edelherten én damherten tegenkomen. Vooral die laatste zijn zeldzaam op de Veluwe. Daarnaast grazen hier Schotse Hooglanders en kun je de vos en de boommarter spotten. 

De Woeste Hoeve

Eén van de parkeerplaatsen van dit gebied ligt vlakbij Herberg De Woeste Hoeve. Een hoeve waar een mysterieuze sfeer omheen hangt. Al in de Middeleeuwen stond er op de plek een herberg. Het was een populaire stop voor koetsen onderweg tussen Arnhem en Apeldoorn. Het gebouw dat er nu staat stamt uit 1771. Toen werd het herbouwd nadat Gerrit, een boerenknecht, de oude herberg uit liefdesverdriet in brand stak. Hierbij kwamen zijn broer en schoonzus, op wie Gerrit verliefd was, om het leven. Gerrit vluchtte naar de Onzalige Bossen, maar gaf zich enige tijd later toch aan. Hij overleed in de gevangenis en zijn geest dwaalt, volgens het verhaal, nog steeds rond bij de herberg. 

Mijn wandelavonturen

De keren dat ik hier heb gewandeld waren twee super uiteenlopende wandelingen. De eerste keer stond ik na 10 minuten al oog-in-oog met een groot wild zwijn. de rest van de wandeling zag ik nog meerdere edelherten en reeën. Tijdens de tweede wandeling zag ik vooral grote grazers, raven en een blauwe kiekendief, maar geen groot wild.

Praktische informatie

Beheerder: Natuurmonumenten
Highlights: rustiger gebied, uitgestrekte heidevelden, grote grazers

Parkeren:

  • Parkeerplaats De Woeste Hoeve, Beekbergen (een stukje verder dan de Herberg)
  • Parkeerplaats Deelen, Deelen

Horeca:

  • Restaurant De Woeste Hoeve, Beekbergen
wandelen Ginkelse Heide

Ginkelse Heide

De naam zegt het eigenlijk al, maar de Ginkelse Heide staat bekend om zijn ongelooflijk uitgestrekte heidevelden. Struikheide, dopheide, lavendelheide en kraaiheide, het groeit er allemaal. Van half augustus tot half september staat het in bloei en kleurt dit gebied paars. 

Operation Market Garden

Het gebied is voornamelijk bekend van Operation Market Garden in de Tweede Wereldoorlog. Op de Ginkelse Heide landden, op 17 september 1944, honderden geallieerde parachutisten De operatie was een poging om de bruggen bij Arnhem te heroveren. Elk jaar op 17 september wordt de operation herdacht met parachutesprongen op de Ginkelse Heide, door militairen uit verschillende landen.

De Witte Juffer van Kernhem

Vlakbij de Ginkelse Heide staat kasteel Kernhem en daar spookt volgens de verhalen een witte juffer. Het gaat om de dochter van de zevende kasteelheer, die verliefd werd op één van de ridders van haar vader. Hij dacht er alleen niet hetzelfde over. Toen hij voor het laatst vertrok vanaf het kasteel zei hij haar, dat ze zouden trouwen wanneer hij terugkwam. Echter dit deed hij nooit. De dochter wachtte en wachtte, maar ze zag hem nooit meer terug. gedurende haar leven en ook na haar dood vond ze nooit meer rust en ze dwaalt nog steeds over het landgoed en de heide, op zoek naar haar ridder.

Mijn wandelavonturen over de heide

De wandelroute over de Ginkelse heide heb ik zelf uitgestippelt in Komoot. Een route over en door de heide, langs de schaapskooi en het bezoekerscentrum. Ik wandelde over een paarse heide en dat is dan ook de beste tijd van het jaar voor deze wandelroute.

Praktische informatie

Beheerder: Rijksvastgoedbedrijf
Highlights: uitgestrekte heidevelden, Airborne Monument en elk jaar de herdenking van Operation Market Garden

Parkeren:

  • Parkeerplaats Wijde Veldweg
  • Parkeerplaats Natuurcentrum Veluwe

Horeca:

  • Restaurant Juffrouw Tok

Route Wandeldingen

De Veluwe

Nationaal Park De Hoge Veluwe

Bijzonder aan dit deel van de Veluwe is, dat het in particulier beheer is en dat er een hek omheen staat. Er zijn openingstijden en je betaalt entree. Daar waar wild tussen bijvoorbeeld de Veluwezoom en het Deelerwoud heen en weer kan lopen, kan het wild op De Hoge Veluwe alleen daar blijven. 

De witte fietsen

Voor mij het leukste aan De Hoge Veluwe is het witte fietsen project. Al sinds 1974 staan er honderden (1.800) witte fietsen op verschillende plekken in het park, die je als bezoeker gratis mag gebruiken. Zo kun je in Otterlo de auto parkeren en dan een fiets pakken naar een heel ander deel in het park, daar gaan wandelen en dan weer terugfietsen. Lees hier meer over deze witte fietsen en de regels >>

Naast de witte fietsen is het Nationaal Park ook bekend om de connectie met kunst en cultuur. Zo staat het Kröller Müller museum middenin het park, vernoemd naar de familie die het park ooit startte. Tegenover het bezoekerscentrum ligt het Museonder, een museum waar bezoekers een kijkje kunnen nemen in het leven onder de aarde. En dan is er nog het Jachthuis Hubertus. 

Wild spotten

Het Nationaal Park zit bomvol met wild en als je weet waar je moet zijn heb je bijna 100% kans om iets tegen te komen. Ik heb er dan ook tientallen moeflons, edelherten (soms wel 25 mannen tegelijk), zwijnen en reeën gezien. Ook Hubertus heb ik een paar keer mogen aanschouwen. Hubertus is een edelhert (mannetje) dat minder mensenschuw is dan de rest en dus ook makkelijker te bewonderen en fotograferen is. Helaas moet je zo’n moment vaak delen met tientallen andere fotografen. En dat geldt al helemaal als je tijdens de bronst aanwezig bent in het park. Dan staat de wildbaan vol met bezoekers met enorme telelenzen om die ene foto te schieten. 

Jachthuis Hubertus

Dit opmerkelijke bouwwerk is het voormalige buitenverblijf van de familie Kröller-Müller. het is ontworpen door Hendrikus Petrus Berlage, de bekende architect. Zijn stijl is ook absoluut te herkennen in het Jachthuis. Het meest opvallende aan het gebouw is volgens mij wel de toren. Dit element was een wens van de familie om zo vanaf grote hoogte te kunnen genieten van het uitzicht over de Veluwe.

Mijn wandelavonturen

Mijn avonturen in dit deel van de Veluwe startte al in mijn jeugd. Als volwassene wandelde ik verschillende korte wandelingen door het park, afgewisseld met een fietstocht. Met de gratis witte fietsen, pak ik op de Hoge Veluwe toch snel een fiets. 

Praktische informatie

Beheerder: Stichting Nationaal Park De Hoge Veluwe
Highlights: de witte fietsen, Jachthuis Hubertus, Kröller-Müller museum, Museonder, verschillende kunstobjecten in het park, de wildbaan
Bezoekerscentrum: Middenin het park. Te bereiken vanuit elke ingang en dan de bordjes volgen
Openingstijden: check de website van De Hoge Veluwe voor actuele informatie

Entree: ja, check de website voor meer informatie
Ingangen met parkeerplaats:

  • Ingang Otterlo, Houtkampweg 9, Otterlo
  • Ingang Hoenderloo, Houtkampweg 13, Hoenderloo
  • Ingang Schaarsbergen, Koningsweg 17, Schaarsbergen

Horeca:

  • Park restaurant, bij het bezoekerscentrum
  • Theekoepel, bij Jachthuis Hubertus
  • Theehuis De Kemberberg, vlakbij ingang Schaarsbergen

Wandelroutes website De Hoge Veluwe:

Naast bovenstaande routes zijn er nog 13 routes uitgezet via gekleurde paaltjes. Een overzicht (incl. kaart) is te koop voor 2 euro in de winkel van het bezoekerscentrum, bij het Museonder en bij de ingangen van het park

Lange Afstandswandelingen

De Veluwe

Nationaal Park Veluwezoom

Nationaal Park Veluwezoom is waar ik als kind zijn heel veel kwam. Het is één van de twee Nationaal Parken op de veluwe en in beheer van Natuurmonumenten. Het nationaal park maakt ligt op de stuwwal van de Veluwe en is het meest heuvelachtige gebied. Wandelen op de Veluwezoom betekent dan ook een goede training voor je kuitspieren. 

Het Nationaal Park heeft een grootte van 5.000 hectare en je vindt hier eeuwenoude bossen, zoals de Onzalige Bossen, zandverstuivingen, heidevelden en landgoederen. Daarnaast kun je hier oog-in-oog komen staan met zwijnen, reeën, edelherten, maar ook met grazers zoals een schaapskudde, IJslandse pony’s en Schotse Hooglanders. Als wandelaar kun je hier dus je hart ophalen en geen wandeling is hetzelfde hier.

Schaapskooi Heuven

Zoals ik eerder in dit artikel al schreef, ligt de Posbank op de Veluwezoom. Zowel het heideveld, dat dus eigenlijk het Herik Huizerveld heet, als de stenen bank. Maar er is nog veel meer te vinden in het Nationaal Park. Zo is er Schaapskooi Heuven vlakbij het bezoekerscentrum. De Schaapskooi ligt op Landgoed Heuven (dat op de veluwezoom ligt) en stamt uit de 19e eeuw. het is een actieve schaapskooi en wordt gebruikt als nachtverblijf voor de Rhedense schaapskudde. Onlangs werd er nog een wolfwerend hekwerk om de schaapskooi geplaatst. 

Doordat het Nationaal park zo’n heuvelachtig gebied is, zijn er verschillende uitkijkpunten waar vandaan je letterlijk in de verte kunt staren. Er is een uitkijkpunt achter de schaapskooi, een punt dat uitkijkt over de glooiende heidevelden (vooral in augustus mooi als de hei in bloei staat) en het uitkijkpunt vanaf de stenen Posbank

De Onzalige Bossen

Ook over de Veluwezoom zijn er allerlei verhalen te vertellen, zoals over de Onzalige Bossen. Het verhaal gaat dat de naam van de bossen te danken is aan de roversbende die zich ooit in deze bossen ophield. Ze voerden een waar schrikbewind en geen enkele wandelaar keerde terug van een uitje in het bos. Men werd beroofd van zowel waardevolle bezittingen als het leven en dat alles onder leiding van Ridder Arnoud van de Dennenheuvel. Durf jij hier nog te gaan wandelen??

Mijn wandelavonturen

De veluwezoom, het gebied waar ik het meest ben geweest. De meeste voetstappen heb staan. Door de uitgestrektheid en veelzijdigheid is het er fantastisch wandelen. Van bos, naar heide, naar oude landgoederen. Alles is er te vinden.

Ik spotte herten tijdens de brons, bezocht de heide en eeuwenoude bossen, liep langs sprengen en Hof te Dieren en ik ging langs bij landgoederen heuven en beekhuizen.

Praktische informatie

Beheerder: Natuurmonumenten
Highlights: de Posbank (stenen bank), de Posbank (Herikhuizerveld), Schaapskooi Heuven, Onzalige Bossen, de hoogteverschillen, Loenense waterval (vlak buiten het Nationaal park)
Bezoekerscentrum: Veluwezoom, Heuvenseweg 5a, Rheden. Elke dag open van 10.00 – 17.00 uur

Parkeren:

  • Parkeerplaats Heuvenseweg, Rheden (bezoekerscentrum)
  • Parkeerplaats De Groote Modderkolk, Loenen (net buiten het nationaal park)
  • Parkeerplaats Zweefvliegcentrum Terlet (daar waar het Deelerwoud en Nationaal Park Veluwezoom in elkaar overlopen)
  • Parkeerplaats Caf’e Restaurant De Harmonie
  • Parkeerplaats Restaurant Woodz
  • Parkeerplaats De Elsberg / De Lange Juffer
  • Parkeerplaats Posbank
  • Parkeerplaats Lappendeken
  • Parkeerplaats De Zijpenberg
  • Parkeerplaats De Bocht
  • Parkeerplaats De Plaghak

Horeca:

  • De Carolinahoeve, De Steeg (Onzalige Bossen)
  • Theeschenkerij De Groote Modderkolk, Loenen
  • Paviljoen De Posbank, Rheden
  • Brasserie Veluwezoom, Rheden
  • Café restaurant De Thermiekbel, Arnhem
  • Café Restaurant De Harmonie, Laag-Soeren
De Veluwe

Planken Wambuis

Planken Wambuis ligt onder Nationaal park De Hoge Veluwe, ten Noord-Westen van Arnhem. In het zuiden van de Veluwe dus. Het is een gebied dat bestaat uit zandvlakten, heidevelden, bossen en een uitkijkpunt. Je kunt er eindeloos fietsen en wandelen. Ook hier kun je zwijnen, reeën en edelherten ontmoeten, maar ook New Forest pony’s, Spaanse runderen en Veluwse heideschapen. 

Het is een gebied waar rechte beukenlanen en houtwallen terug te vinden zijn. Dat komt doordat Planken Wambuis vroeger onderdeel was van landgoed Rosendael. Het hout leverde brandhout voor het kasteel. 

New Forest pony’s

Tijdens één van mijn solovakanties naar Engeland heb ik voor het eerst kennis gemaakt met New Forest pony’s. En soort van uit de kluiten gewassen pony, dat bijna de hoogte heeft van een paard. Op Planken Wambuis leeft een kudde, gemoedelijk samen met de Spaanse Runderen. Je hebt dus kans dat je tijdens je wandeling in dit gebied, oog-in-oog komt te staan met deze dieren. Ikzelf had drie nieuwsgierige pony’s die op mij af kwamen. gelukkig weet ik dat je rustig moet blijven, resoluut door moet lopen en afstand moet houden. Eventueel ga je heel even van het pad af om met een boog om hen heen te lopen. Lees hier over mijn ervaring. 

De wolf op de Zuid Veluwe

Bij het onderzoek voor dit artikel stuitte ik op de Wolfblog. Een blog van boswachter Frank Theunissen over wolvenactiviteit in zijn werkgebied met schitterende beelden erbij. Na de vijfde blog dacht boswachter Frank eigenlijk dat het einde van zijn blog was gekomen. De wolvin, die zich gesetteld had op de Zuid Veluwe (oa. Planken Wambuis en Nationaal Park Veluwezoom) was aangereden en overleden en de algemene gedachten was dat de reu het gebied zou verlaten. Maar niets is minder waar. De afgelopen maanden zijn er verschillende wolven gespot waaronder de reu. Zal er dan toch een nieuwe roedel komen op de Zuid Veluwe?

Wandelavonturen

Planken Wambuis is ook een gebied waar ik als kind kwam met mijn ouders. Uren wandelen en speuren naar wild. Nou ja eigenlijk niet heel veel anders dan dat ik nu doe. Ik vind dit gebied altijd een heel eigen sfeer hebben. Brede bomenlanen, uitgestrekte velden, New Forest Ponies en Spaanse runderen. Het is er super fijn wandelen. 

Praktische informatie

Beheerder: Natuurmonumenten
Highlights: New Forest Pony’s en Spaanse runderen, lange bomenlanen en uitgestrekte velden

Parkeren:

  • Parkeerplaats Oud-Reemst – Otterlo
  • Parkeerplaats / Carpool N224, Wolfheze

Horeca:

  • Restaurant Planken Wambuis, Otterlo
De Veluwe

Speulder- en Sprielderbos

Het bos van de dansende bomen, dat is hoe het Speulder- en Sprielderbos ook wel genoemd wordt. Het bos is één van de oudste bossen van Nederland en wordt door veel mensen omschreven als één van de mooiste bossen. Het is een bos waar de natuur zijn gang mag gaan. Niets netjes aangelegd maar een heerlijk ‘zooitje’ van knoestige eeuwenoude eiken, begroeid met mos, sparren, varens op de bodem van het bos en halfvergane stammen. 

Rondom het bos hangt ook een mysterie, namelijk het verhaal van het Solse gat. Het Solse Gat is een diepe kuil, ontstaan door een draaikolk van gletsjerwater honderdduizenden jaren geleden. Echter op de Veluwe doen ook heel veel sagen de ronde, zo ook over het Solse Gat. 

Het Solse Gat

Op de plek van het gat zou ooit een klooster hebben gestaan, waarvan de inwoners, de monniken, hun ziel hadden verkocht aan de duivel. Ze dronken en feesten er op los. In een donkere woeste nacht verdween het klooster, als straf voor het gedrag van de monniken in de aarde. Niemand heeft er ooit nog iets van teruggezien, maar het schijnt dat je tijdens een volle maan de monniken nog steeds in hun witte gewaden kunt zien ronddansen in het Solse Gat. Onlangs luisterde ik een leuke podcast van de ANWB over het Solse Gat. Wil jij het hele verhaal horen? Luister dan eens naar dit verhaal >>

Een andere sage die zich afspeelt rondom en in het Speulderbos is een verhaal over het dorp Drie. Dit dorp heeft namelijk die naam meegekregen vanuit het verhaal van drie reuzen die ooit de eerste huizen bouwden op de plek waar nu het dorp ligt. Het is een grappig verhaal dat ik last in het boekje Mysteries in Nederland, De Veluwe. 

Boshuis Drie

Middenin het bos vind je Boshuis Drie, een monumentale Veluwse boerderij uit 1765. Met een knapperende open haard en heerlijke terrassen kun je hier elk jaargetijde lekker toeven. Het Boshuis heeft een mooie en rijke geschiedenis, die ze heel leuk hebben weergegeven op hun website. Een bijzondere en mooie plek om tijdens je wandeling een bezoek aan te brengen.

Mijn wandelavonturen

Het Speulderbos is het meest magische bos waar ik ooit geweest ben. De eerste keer dat ik er kwam stond ik oog in oog met heel wat zwijnen en werd ik betoverd door de dansende bomen. Wat een schitterende plek. De tweede keer wandelde ik vanaf Landgoed Schovenhorst door een stuk van het bos.

Praktische informatie

Beheerder: Staatsbosbeheer
Highlights: Solse gat, dansende bomen, grafheuvels

Parkeren:

  • Parkeerplaats Arnhemse Karweg, Putten
  • Parkeerplaats Prins Hendrikweg, Putten
  • Parkeerplaats Sprielderweg, Veluwe-Noord
  • Parkeerplaats Garderenseweg

Horeca:

  • Boshuis Drie, Drie
De Veluwe

Het Kroondomein

Het Kroondomein is in handen van de Staat, maar was tot 1971 van de Koninklijke familie. Vandaar ook de naam, het was het domein van de Kroon. Het begon allemaal in 1684, toen Stadhouder Willem III het kasteeltje Het Oude Loo kocht, samen met het park dat erbij hoorde en nog een 3.000 hectare bos bij Hoog Soeren. In 1685 gaf hij de opdracht voor het bouwen van een jachtslot te bouwen, een slot dat wij nu kennen als Paleis het Loo. 

Onder het koningschap van Koningin Wilhelmina werd het landgoed uitgebreid met forse aankopen, die nu Het Kroondomein heten. Koningin Wilhelmina schonk Het Kroondomein aan de Nederlandse Staat, met behoud van het volledige vruchtgebruik aan de Kroondrager. Dit is ook de reden dat een groot deel van het Kroondomein een deel van het jaar gesloten is. 

Paleispark & oude park

Het paleispark is een mooi gebied dat dicht tegen paleis Het Loo aanligt. Wanneer je hier wandelt, voel je dat je je op een landgoed begeeft. Je komt een hertenkamp tegen, wandelt langs de stallen, passeert een aantal prachtige folies zoals De Willemstempel en kruist verschillende beken en sprengen. 

In dat Paleispark ligt ook nog eens het oude park met het oude jachtslot. Dit park is maar twee maanden per jaar (april en mei) open, maar zeker een bezoek waard. Het oude jachtslot was vroeger het onderkomen van het personeel van paleis Het Loo, maar is nu één van de vakantieverblijven van de Koning. In het oude park vind je verder fantastische highlights. Wat denk je van een doolhof waar vroeger de kinderen van de Koninklijke familie allemaal wel hebben gespeeld. Of de beeldenvijver, paardenbegraafplaats, theehuis en forellenvijver. 

Koninklijke houtvesterij

De Koninklijke Houtvesterij is een verzameling van verschillende boswachterijen. Het bestaat voornamelijk uit bossen met hier en daar een (heide)veld en zit vol met wild. Negen maanden per jaar is de houtvesterij open voor bezoekers en kunt er uren dwalen. Op maar liefst 25 plekken in de houtvesterij vind je parkeerplaatsen vanwaar je zo de bossen inloopt. 

In het midden van dit deel ligt het Aardhuis, nu bezoekerscentrum van het Kroondomein. Dit opmerkelijke bouwwerk is gebouwd in 1861 in opdracht van Koning Willem III en diende in eerste instantie voor militaire besprekingen, daarna als jachtchalet en nu dus als bezoekerscentrum.

Mijn wandelavonturen

Ik ben twee keer in het Kroondomein geweest. De eerste wandeling die ik maakte was een route door het park en langs het oude slot. Een fantastische route die duidelijk Koninklijke sferen uitstraald. De twee route ging door de houtvesterij en over brede bospaden. Ik ging op jacht naar wild, maar vond er alleen de sporen. 

Praktische informatie

Beheerder: De Staat
Highlights: het oude jachtslot met zijn park, het hertenkamp, verschillende folies, het Aardhuis, het wild

Parkeren paleispark:

  • Parkeerplaats Oude Slot
  • Parkeerplaats Bosloo

Wandelroutes Paleispark:

  • Gele route – 2 km
  • Blauwe route – 5 km
  • Rode route – 7 km
  • Zwarte route – 8 km
  • Witte route – 13,5 km
  • Paarse route (rolstoel) – 3.8 / 5.3 / 7 km

Routes Wandeldingen:

Parkeren Houtvesterij:

  • Parkeerplaats Aardhuis
  • 25 verschillende parkeerplaatsen door het park heen (zie plattegrond)

Wandelroutes Houtvesterij:

  • Het veen route – 2 km
  • Aardhuispark route – 3 km
  • De veentjes route – 4.2 km
  • Aardschoten route – 5.5 km
  • Berkenlaar route – 5.9 km
  • Grafheuvel route – 6 km
  • Rollekoot route – 6 km
  • Hoge Duvel route kort – 6.8 km
  • Stuifduinen route – 7.3 km
  • Hoge Duvel route lang – 13 km
Vierhouterbos

Vierhouterbos & Noorderheide

Het Vierhouterbos ligt richting het noorden van de Veluwe en bestaat, zoals de naam als zegt, hoofdzakelijk uit bos. Het gaat om eeuwenoude bossen van dennen, eiken en beuken. Het is een rustiger bos dan veel andere bossen op de veluwe en het zit boordevol met wild. Wanneer je hier wandelt op de juiste tijdstippen (dus vroeg in de ochtend of aan het einde van de dag) heb je grote kans om edelherten, reeën en/of zwijnen tussen de bomen te spotten. En de sporen op het pad zul je sowieso tegenkomen.

Het verscholen Dorp

Het bijzondere aan dit bos is de aanwezigheid van het Verscholen Dorp. Het is een dorp wat bestond uit negen hutten en waar in de Tweede Wereldoorlog maar liefst 80 tot 100 mensen woonden, verstopt voor de Duitsers. Het ging om Joden, geallieerden en overgestapten Duitse soldaten. Ondanks de pogingen van de inwoners om verstopt te blijven, werden ze helaas nog voor het einde van de oorlog opgemerkt door Duitse soldaten. Een deel van de inwoners wist te ontkomen. Een ander deel helaas niet en overleefde de oorlog niet. 

Naast bos is hier ook sprake van een groot heideveld genaamd het Hendrik Mouwenveld. Ik wandelde onlangs een route vernoemd naar dit veld. Naast het Vierhouterbos ligt nog de Noorderheide met hierop drie bijzondere piramides van zwerfkeitjes te vinden. Het gaat hier om de Daniël George piramide, de Miesje piramide en de Peter Paul piramide. Deze drie piramiden behoorden, samen met een vierde verdwenen piramide tot ingenieuze waterwerken aangelegd in 1935 door Daniël George van Beuningen. Op zijn landgoed legde hij gemetselde gootjes, vijvers en een pompstation aan. Deze drie piramides zijn de enige overblijfselen nog. 

Mijn wandelavonturen

Het Vierhouterbos is een bos vol wilde avonturen. Over brede zandpaden struinde ik vroeg in de ochtend op zoek naar wild. Ik stond oog in oog met een wild zwijn, een spitser (ree) en verschillende edelherten.  Op een bankje genoot ik van het Hendrik Mouwen heideveld. Een schitterende plek middenin het bos, waar de rust je tegemoet komt. 

Praktische informatie

Beheerder: Staatsbosbeheer
Highlights: Verscholen Dorp, piramides Noorderheiden
 

De Veluwe

Wekeromse Zand

Het Wekeromse Zand staat vooral bekend om het actieve stuifzand. Het is een unieke plek op aarde waar het stuifzand nog alle ruimte krijgt. Maar naast zand is er ook heel veel ruimte voor bos en hei. 

Er liggen veel grafheuvels in het gebied uit de IJzertijd. In de bodem zijn sporen gevonden van boerderijen uit diezelfde tijd. In het gebied staat een nagebouwde boerderij. En één van de meest opvallende dingen aan dit gebied zijn misschien nog wel de Celtic Fields, een soort prehistorische akkertjes, ook uit de IJzertijd. 

De moeflon

Dit is één van de drie plekken op de Veluwe waar de moeflon voorkomt, een wilde schaapsoort. Dit schaap met zijn grote horens is belangrijk voor het natuurgebied. Doordat deze dieren van een karig dieet van grassen. twijgen, knoppen en boomschors kunnen leven, is het uitstekend geschikt voor de droge Veluwe. Het dier komt voor nabij Vierhouten, in NP De Hoge Veluwe en natuurlijk op het Wekeromse Zand.

Mijn wandelavonturen

In de winter van 2022 maakte ik een wandeling over het Wekeromse Zand. Het was mijn eerste kennismaking met dit gebied in het zuidwesten van de Veluwe. Schitterende bossen waar bos, hei en stuifzand elkaar afwisselen. Ik wandel door de bossen waar mos de grond groen kleurt en bomen op schitterende heuvels groeien. Het is ook mijn eerste kennismaking met de moeflon buiten de hekken van het Nationaal Park. Wat een bijzonder dier om van dichtbij te zien. 

Praktische informatie

Beheerder: Geldersch Landschap & Kasteelen (GLK)
Highlights: Overblijfselen uit de IJzertijd, moeflons

De Veluwe

Wolfheze

Wolfheze ligt onder Planken Wambuis en Nationaal Park De Hoge Veluwe. Het gebied is bekend van de schilderijen van oude meesters (schilders) uit de 19e eeuw. Menig boom is vastgelegd op een schildersdoek. De Heelsumse beek slingert door het eeuwenoude bos en de heide. Imposante bossen, smalle paadjes en grafheuvels. Je voelt de historie als je hier wandelt. In dit gebied vind je duizenden jaren oude grafheuvels, een middeleeuwse wildwal en de fundamenten van een oude kerk. 

Je kunt hier niet alleen reeën tegenkomen, maar ook kleinere inwoners. De Veluwe is een walhalla voor reptielen als de zandhagedis, ringslang en adder. In het gebied Wolfheze komen maar liefst van zes van de zeven verschillende reptielen voor. De heidevelden voorzien deze reptielen perfect in hun behoeften.

Wandel over het ecoduct

Ecoducten zijn aangelegd om dieren veilig van het ene gebied naar het andere te laten oversteken, zonder dat ze gevaarlijke snelwegen hoeven te betreden. Zo is er ook het ecoduct Wolfhezerheide, welke het gebied, dat doorkruist wordt door de A50 verbindt.

Het unieke aan dit ecoduct is dat niet alleen de dieren over mogen steken, maar ook wandelaars. Hiermee is het Wolfhezerheide een uniek gebied voor wandelaars, want dit kan nergens anders in Nederland. Probeer het eens en wandel mee met kikkers, padden, reeën, muizen, vlinders en reptielen.

Praktische informatie

Highlights: Stokoude bossen, ecoduct Wolfhezerheide
Parkeren: Parkeerplaats Wolfheze, Wolfheze

Wandelroutes Natuurmonumenten:

Deze blog bevat affiliate links. Als je via deze links iets bestelt krijg ik hier een kleine vergoeding voor. Jij betaalt niets extra. Wat een affiliate link inhoudt, vertel ik je in de Disclaimer.

Boeken over de Veluwe

Weekenden in het groen

Weekenden in het groen

Alweer een schitterende uitgave van Uitgeverij Fjord. Een boek in de, ondertussen, bekende look én feel. Deze staat vol tips voor weekenden weg in het groen. Overnachtingsplekken in de mooiste natuur. “Slapen onder een oneindige sterrenhemel, gewekt worden door...

De paden op – Lydia Michiels van Kessenich

De paden op – Lydia Michiels van Kessenich

De paden op, een boek vol wandelweekenden over alle 23 lange-afstand-wandelpaden van Nederland. Ik ontvang het boek vlak voor ik op vakantie ga en het is dan ook het eerste boek dat ik in mijn tas stop om mee te nemen. Ik ben heel erg benieuwd naar de mooie plekken,...

Crossbill Guides Veluwe

Crossbill Guides Veluwe

De Crossbill Veluwe bevat 22 mooie fiets- en wandelroutes langs de meest bijzondere plekken. Van de Randmeren in het noorden, over de stuwwallen en zandgronden van het Veluweplateau tot het coulisselandschap en de rivieren in de vallei, alle aspecten van de Veluwe...

Op mijn bucketlist

Deel deze wandeling op Pinterest

De veluwe
De veluwe
mascha

Over mij

Hoi, ik ben Mascha en ik ben dol op wandelen… en schrijven. Dat is dan ook precies de reden dat ik mijn wandelavonturen graag met jou deel. Je vindt hier inspiratie voor natuurgebieden en wandelroutes, tips voor o.a. solowandelen en gratis downloads. Vragen? Neem gerust contact op >>